12 januari 2018

Pausreis is opstap naar Amazone-synode (update)

Mensenrechten en milieu

Paus Franciscus gaat weer op reis. Het wordt zijn 22ste internationale trip; de zesde naar ‘zijn’ continent: Zuid-Amerika. Van 15 tot 22 januari bezoekt hij Peru en Chili. Twee thema’s staan centraal bij zijn bezoeken: de mensenrechten en het milieu. Vooral in Peru zijn dat uiterst gevoelige gespreksonderwerpen.

door  Frans Wijnands -

 

Er is na bijna vijf jaar pontificaat een duidelijk patroon te herkennen in het internationale reisprogramma van paus Franciscus. Hij gaat bij voorkeur naar landen waar de mensenrechten in het geding zijn, waar vrede een vrome droom is en waar de natuur, het milieu in de verdrukking raken.

 

Wat dat laatste betreft volgt hij de voetstappen en prediking van zijn naamgever, Franciscus van Assisi. Ook die wees zijn tijdgenoten er op dat de Schepping een gave Gods is. De mens bezit de natuur niet, maar heeft die in een soort van erfpacht en heeft dus de plicht om er zorgvuldig mee om te gaan.

 

Dat wordt de boodschap die hij vooral in Peru zal brengen, maar die zal doorklinken in het hele, gigantische internationale stroomgebied van de Amazone. Zijn reis is een opstap naar de zg. Amazone-synode die in 2019 in het Vaticaan moet worden gehouden; een samenkomst van bisschoppen uit alle landen die in het stroomgebied van de Amazone liggen, ook Suriname. En waar vooral gesproken zal worden over de roofbouw en grootschalige ontbossing voor puur economisch gewin. Die nog steeds doorgaande kaalslag van het regenwoud is niet alleen een aanslag op de natuur maar nekt ook de inheemse Indianen, de kleine boeren, de onderdrukten.

 

Als Argentijn kent paus Franciscus Zuid-Amerika op zijn duimpje. Dat is een voordeel als je je gastheren moet toespreken en lastige onderwerpen ter sprake moet brengen. Vooral in Peru. 

Dat land heeft ruim 31 miljoen inwoners; rond de 90% daarvan is katholiek. Maar het is er allesbehalve vrede op aarde. Ook niet in eigen roomse gelederen. Het Vaticaan heeft onlangs nog een speciale afgezant benoemd om het financiële wanbeheer en seksueel misbruik binnen de katholieke lekenbeweging Sodalitium Christianae Vitae te onderzoeken . 

Als één woord van toepassing is op Peru dan is het wel corruptie, tot in de presidentiële vertrekken toe. Met daaraan gekoppeld diepe minachting voor de inheemse (Indianen)bevolking. Niemand die iemand vertrouwt, iedereen koopt iedereen om.

 

Het is veelzeggend dat de paus de eerste dag van zijn bezoek aan Peru grotendeels doorbrengt in het Amazonegebied en er Indianen-families ontmoet. Reinhold Nann was tot vorig jaar pastor in de binnenlanden tot paus Franciscus hem onlangs tot bisschop benoemde. Nog steeds in dat achtergebleven gebied. Zijn diocees kan geen vuist maken naar het gezag in de hoofdstad Lima. Wie luistert er immers naar Indianen…? ‘Peru is een diep gespleten, politiek verdeeld land. Maar ook verdeeldheid tussen modern en traditioneel, tussen achterstand en vooruitgang, tussen rijk en arm. Het zou een wonder zijn als de paus wat meer samenspraak tussen die belangengroepen zou kunnen bewerkstelligen. Althans oproepen tot serieuze dialoog, op zoek naar nationale verzoening’.

 

Chili is een ander verhaal. Dat is in veel opzichten een stabiel land geworden; politiek, economisch. Van de bijna 20 miljoen inwoners is 85% katholiek. Maar ook in Chili voelen minderheden zich achter gesteld. De paus zal er slachtoffers ontmoeten van de bloedige dictatuur onder generaal Pinochet in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Of hij ook slachtoffers van seksueel (kinder)misbruik zal ontmoeten staat officieel niet vast, ‘maar vooral die onverwachte privé-ontmoetingen zijn erg belangrijk’, aldus de Vaticaanse persvoorlichter, Greg Burke. In Chili staan verder gesprekken met de clerus – onder wie de 102-jarige missiebisschop Bittor Garaigordobil - , met jongeren en gevangenen op het programma.

 Hoewel beide landen overwegend katholiek zijn neemt de invloed van de rooms-katholieke kerk in Zuid-Amerika af, terwijl de evangelische kerken en geloofsgemeenschappen sterk groeien.

 

Later dit jaar wil de paus naar Dublin waar de Wereld Familiedagen worden gehouden. Er is een reis naar de Baltische staten in voorbereiding. Argentinië – het geboorteland van de paus - staat (nog) niet in de planning.

franswijnands@telenet.be

De Roerom, Postbus 90105, 5000 LA Tilburg | Tel. 013-545 58 00 | banken: ING  ---->  NL89 INGB 0003 4065 13

ABN ---->  NL28 ABNA 0264 8199 50 | redactie@deroerom.nl | siteproductie: SiteCan Hilversum