Benedictus er in geluisd?

Emeritus-paus Benedictus XVI heeft via zijn oud-secretaris laten weten dat zijn naam en foto niet op de omslag van het boek mogen staat dat hij met Curie-kardinaal Robert Sarah heeft geschreven. De voormalige paus wil ook dat zijn naam onder voorwoord en samenvatting worden geschrapt. Hij wil alleen verantwoordelijk zijn voor zijn eigen tekst en niet voor het totale boek.

– Frans Wijnands –

Is emeritus-paus Benedictus XVI om de tuin geleid, misbruikt?, of er gewoon in geluisd? Het draait allemaal om een boek dat op punt van verschijnen staat, bij een Franse uitgeverij. Auteurs zijn de emeritus-paus en de Guinese Curie-kardinaal Robert Sarah, hoofdverantwoordelijk voor de Liturgie in de rk-kerk. Ze kennen elkaar goed en zijn er allebei van overtuigd dat er aan het celibaat niets mag worden veranderd. Daarom schreven ze samen een boek, ter verdediging van dat celibaat. Samen?

Geen sprake van laat Benedictus weten. De 92-jarige, inmiddels van lijf en leden fragiel geworden, heeft mgr. Georg Gänswein te hulp geroepen als woordvoerder. Gänswein was jarenlang privé-secretaris van Benedictus en is nu naaste medewerker van paus Franciscus. ‘Knecht’ van twee meesters, die nu al zijn Vaticaanse diplomatieke ervaring gebruikt om de oplaaiende rel te smoren. Volgens hem is er sprake van een misverstand tussen Benedictus, kardinaal Sarah en – op de achtergrond – de Franse uitgever. Waarom zou de kardinaal de onwaarheid spreken?, Benedictus is niet dement en het boek is geen aanklacht tegen het beleid van paus Franciscus. Misverstanden alom…

De bijna pensioengerechtigde kardinaal Sarah is een fervent voorstander van een onaantastbaar, onveranderbaar celibaat. Dat wilde hij nog eens opschrijven in een boek, nu paus Franciscus er over nadenkt om – misschien – bij hoge uitzondering, onder strikte voorwaarden en alleen voor het Amazonegebied oudere, wijze, maar gehuwde mannen priesterlijke taken toe te vertrouwen. Te wijden dus.

De kardinaal vroeg Benedictus om een bijdrage in dat boek. Die gaf de kardinaal een eerder geschreven betoog over het priesterschap en het celibaat. Zonder expliciete toestemming voor publicatie. Maar kardinaal Sarah gaf gisteren op Twitter een chronologisch verslag van zijn ontmoetingen met Benedictus en over diens instemming/toestemming met een boek.

Dat Benedictus nu afstand neemt van het boek past bij de belofte die hij deed bij zijn aftreden, om zich niet te bemoeien met het beleid van zijn opvolger. Maar een pleidooi om niet aan het celibaat te morrelen, uitgerekend nu terwijl iedereen wacht op het pauselijke slotdocument van de Amazonesynode en dat samen met paus-criticaster kardinaal Sarah, dat alles samen kan worden uitgelegd als een waarschuwing aan paus Franciscus. Als een terechtwijzing avant-la-lettre en dus als bemoeienis met zijn beleid.

Dat een kardinaal het openlijk oneens is met een paus is niks bijzonders. Dat is altijd zo geweest en ook nu zijn er kardinalen, bisschoppen, pastores en gelovigen die de paus nog liever vandaag dan morgen zien vertrekken. Maar een emeritus-paus is van een andere, ongekende orde. Zijn stem klinkt anders, weegt zwaarder, maakt indruk. Het maakt het er voor paus Franciscus niet eenvoudiger op om besluiten te nemen als zijn voorganger er zich vooraf, vanuit de zijbeuk, mee bemoeit.

Als Franciscus bij eenmalige uitzondering gehuwde mannen priesterlijke taken verleent zal hij van het conservatieve deel van de clerus en het kerkvolk het verwijt krijgen dat hij niet naar zijn wijze voorganger heeft geluisterd. En als hij alles bij het oude laat en geen uitzonderingen op het celibaat toelaat, dan zullen progressieve katholieken – priesters en leken – zeggen dat hij aan het handje loopt van zijn conservatieve voorganger (en diens companen…). In beide gevallen dreigt gezichtsverlies voor Franciscus.

Samen met zijn vertrouweling mgr. Gänswein, probeert Benedictus nu het oplaaiende vuurtje over het bij voorbaat omstreden boek te blussen. En daar zal heel veel (wij)water voor nodig zijn…

deze column verscheen gelijktijdig op Hert Friesch Dagblad

beeld: ©lastampa