Lessen voor politiek en bedrijfsleven

opinie

 In een nieuw katholiek document over het pausambt en hoe de kerk te besturen leest theoloog Peter-Ben Smit ook bruikbare lessen voor hoe een land, bedrijf of universiteit te besturen.

Door Peter-Ben Smit • hoogleraar contextuele bijbelinterpretatie Vrije Universiteit en bijzonder hoogleraar oude katholieke kerkstructuren Universiteit Utrecht

Dit document heeft een bredere betekenis dan alleen de sfeer van kerk en geloof. Dat komt omdat het thema, namelijk over hoe een kerk georganiseerd moet zijn en hoe ze tot besluitvorming komt, van bredere maatschappelijke en politieke betekenis is. Want de vraag hoe je een gemeenschap inricht is ook relevant voor de organisatie van een maatschappij, bedrijf, school of universiteit…..

Drie perspectieven

In dit kerkelijk document zijn ook perspectieven op maatschappelijke uitdagingen te vinden zijn?.. Ik noem er drie.

Gemeenschap
Een eerste thema ligt zo voor de hand dat het nauwelijks opvalt: het document gaat ervan uit dat de kerk zichzelf verstaat als één gemeenschap. Het leiderschap, ook de rol van de paus, staat daarbij ten dienste van het geheel.

Voor een kerk is dit misschien vanzelfsprekend, voor andere vormen van organisatie kan het een uitdaging zijn. Het maakt een wereld van verschil of een bedrijf zich als gemeenschap ziet die probeert bij te dragen aan het goede leven door een goede omgang met elkaar en het leveren van de een of andere dienst, of dat het zich primair ziet als een instrument om geld te verdienen voor aandeelhouders met een management dat daarvoor moet zorgen.

‘hoger’ ondersteunt ‘lager’, subsidiariteit

Een tweede thema heeft een technische naam: subsidiariteit. Dit houdt in dat hogere lagen in een organisatie alleen iets doen wanneer lagere lagen er niet uit komen. In alle andere gevallen hebben ze de taak de lagere lagen in staat te stellen hun rol te vervullen. Het begrip komt voor in allerlei vormen van politieke theorie maar komt oorspronkelijk uit het kerkelijke recht……

Ook dit is actueel. De opvang van asielzoekers, moet die lokaal of landelijk geregeld worden? En als de landsregering via een spreidingswet ingrijpt in lokale overheden, stelt ze zich dan dienend op door bijvoorbeeld de financiële voorwaarden voor deze opvang te scheppen?

wijze van besluitvorming

Een derde thema is hoe je tot besluitvorming komt. Veel nadruk in het document ligt op luisteren en het voeren van een dialoog. Daarmee staat dus lerend leiderschap centraal, dat voor de gehele gemeenschap wil staan en een cultuur van dialoog bevordert.

Wie met deze kennis naar de moeizame coalitievorming kijkt, met politiek leiderschap dat nogal eens primair aan belangenbehartiging van de eigen achterban lijkt te doen en weinig interesse heeft in feedback, ziet de uitdaging die deze insteek neerlegt.

Dit kerkelijk document heeft zo ook een inhoud die maatschappelijk op allerlei vlak kan uitdagen. Ik hoop dat het ook op deze manier gelezen zal worden, boven de kring van oecumenische vakspecialisten uit.

(samenvatting door redactie deroerom)

Lees het volledige artikel in het ND

lees ook het artikel ‘Is onze afwijzing van de paus wel bijbels gegrond?’ in het ND

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *