De Duitse reacties op het ambtsdocument zijn gemengd

Kansen en interpretaties

De reacties op het Vaticaanse document over het standpunt van de paus lopen uiteen. Terwijl de Duitse bisschoppen dit als een belangrijke impuls voor de oecumene zien, reageert kerkhistoricus Hubert Wolf voorzichtig.

De katholieke bisschoppen van Duitsland hebben het door het Vaticaan gepubliceerde studiedocument over de positie van de paus geprezen als een “belangrijke impuls voor de oecumenische dialoog”. 

De voorzitter van de oecumenische commissie van de Duitse bisschoppenconferentie, bisschop Gerhard Feige, zei donderdag in Bonn dat hij verwachtte dat de suggesties van de krant “een nieuwe dynamiek” zouden creëren – zowel voor intra-katholieke verduidelijking als voor oecumenische discussie: “Dit is over de wederzijdse toewijzing van primaat en synodaliteit, maar ook over de ontwikkeling van nieuwe synodale vormen in het naast elkaar bestaan ​​van de kerken.”

Bisschop Feige verwelkomt zichtbare oecumenische tekenen
Feige wees erop dat het document een verband laat zien tussen synodaliteit binnen de katholieke kerk – dat wil zeggen gemeenschappelijk overleg en besluitvorming – en synodaliteit in de relatie tussen christelijke kerken. De synodaliteit in de katholieke kerk moet op alle niveaus nog beter worden ontwikkeld, zei de bisschop van Maagdenburg: “Dit omvat ook het versterken van de bisschoppenconferenties.”

Feige verwelkomde het feit dat het document regelmatige bijeenkomsten van de patriarchen en kerkelijke leiders in de toekomst voorstelt: “Op deze manier zou de synodaliteit tussen de kerken worden versterkt en zou er een zichtbaar oecumenisch signaal worden gegeven.”

Kerkhistoricus Wolf reageert sceptisch
De Münsterse kerkhistoricus Hubert Wolf reageert met duidelijke scepsis op het nieuwe Vaticaanse document over de positie van de paus. “De revolutie heeft niet plaatsgevonden”, zei hij donderdag tegen het Katholieke Nieuwsagentschap (KNA) in Münster.

Het positieve aan de in het Vaticaan gepubliceerde tekst is dat voor het eerst een Romeins document met grote waardering de uiteenlopende opvattingen van de andere christelijke kerken over het primaat van de paus publiceert en beschrijft. Tegelijkertijd ziet Wolf in het artikel getiteld “De bisschop van Rome” geen enkel bindend perspectief of juridische suggesties over hoe het pauselijke ambt anders zou kunnen worden uitgeoefend. “Er kan geen sprake zijn van een nieuwe lering of een herziening van de oude lering.”

Verandering in stijl bij het interpreteren van de onfeilbaarheidsclaim
Het document, opgesteld door de Oecumenische Autoriteit van de paus onder leiding van de Zwitserse kardinaal Kurt Koch, vertegenwoordigt een stijlverandering in de interpretatie van de aanspraak van de paus op onfeilbaarheid en het primaat van de jurisdictie. De tekst houdt een zeer bloemrijk pleidooi voor de interpretatie van het dogma van de onfeilbaarheid in het licht van synodaliteit. 
Tegelijkertijd verwijst de tekst naar symbolische gebaren van waardering en liefde die de pausen de afgelopen decennia tegenover andere christelijke kerken hebben getoond.

Document sluit aan bij bestaande besluiten
Aan de andere kant sluit het document zich volledig aan bij de besluiten over het primaat van de paus en de pauselijke onfeilbaarheid die zijn vastgesteld door het Eerste Vaticaans Concilie (1869-1870) en bevestigd door het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965), aldus Wolf. 
Andere modellen van kerkelijk leiderschap die in de katholieke traditie bestaan, worden niet besproken, aldus de kerkhistoricus, bijvoorbeeld met het oog op het Concilie van Konstanz (1414-1418), dat drie rivaliserende pausen afzette en een nieuwe koos. Destijds definieerde de bisschoppengemeenschap zichzelf als een onafhankelijke entiteit vergeleken met de paus.

Volgens Wolf kan alleen de paus zelf zijn eigen gezag inperken
Het document trekt ook geen enkele concrete conclusie uit het feit dat paus Franciscus onlangs uitsluitend op zijn titel ‘bisschop van Rome’ heeft aangedrongen en andere titels zoals ‘plaatsvervanger van Christus’ in het Pauselijke Jaarboek 2020 heeft gedegradeerd. Tegelijkertijd uitte Wolf zijn twijfels over de vraag of de Oecumenische Commissie van het Vaticaan überhaupt een hervorming van het pauselijke ambt zou kunnen initiëren.
Binnen het kerkelijk systeem kon alleen de paus zelf, als houder van het hoogste gezag, zijn eigen gezag beperken, aldus Wolf.

Primaatschap van de paus

De term primaatschap van de paus (Latijnse primatus – superioriteit) beschrijft de bijzondere positie van de bisschop van Rome. Sinds de derde eeuw claimt hij het primaat onder de bisschoppen en patriarchen van de christelijke kerk. 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *